Gustav Mahler 2010-2011 Jubileumjaar

In de jaren 2010 en 2011 veel aandacht voor de componist Gustav Mahler: in 2010 vieren we zijn 150ste geboortejaar en in 2011 zijn honderdste sterfjaar.

Gustav Mahler werd geboren op 7 juli 1860 in Kalište (Bohemen). Zijn beide ouders waren joods. Hij bracht zijn jeugd door in het garnizoensstadje Iglau waar zijn vader en café had. Daar kwam hij in aanraking met militaire, populaire en volksmuziek. Melodieën die hem zouden blijven inspireren bij het schrijven van zijn symfonieën. Hij studeerde aan het conservatorium in Wenen, volgde tegelijkertijd colleges in geschiedenis en filosofie aan de universiteit. In 1880 begon zijn carrière als dirigent. Als componist heeft hij een veelomvattend oeuvre geschreven.

Van 1891 tot 1897 was Mahler chefdirigent van de Opera in Hamburg. Hij werkte hard om het niveau van het operahuis te verhogen. Alleen in de zomermaanden had hij vrij en tijd om te componeren. Mahler was een gepassioneerde natuurliefhebber en keerde daarom elke zomer terug naar het Oostenrijkse platteland. In de zomers van 1895 en 1896 componeerde hij in Steinbach aan de Attersee in de Salzburger Alpen waar hij genoot van de overweldigende natuur. Zijn bewondering voor de natuur werd de basis van zijn Derde Symfonie. De symfonie heeft zes delen en is opgebouwd uit twee gedeelten. De eerste helft bestaat uit één deel dat ongeveer veertig minuten duurt. De tweede helft heeft vijf delen en hierin komt Mahler’s eerbetoon aan de natuur en het leven tot uitdrukking. In het vierde deel zingt de altsoliste een tekst uit Nietzsches “Also sprach Zaratustra”: “O Mensch! Gib acht!” In het vijfde deel imiteert een kinderkoor het gelui van kerkklokken en een vrouwenkoor zingt het lied “Es sungen drei Engel” dat afkomstig is uit de Duitse gedichtenbundel “Des Knaben Wunderhorn”.

Mahlers kunst is veel omstreden, het is geen gemakkelijke kunst.  Mahler stelde hoge eisen aan zichzelf en aan zijn omgeving. Toen iemand hem wees op de onmogelijkheid van zijn eisen met de waarschuwing: “U loopt met uw kop tegen de muur mijnheer..” was zijn antwoord: “Mogelijk, maar in de múúr komt een gat, niet in mijn kop..” Mahler heeft uiteindelijk gelijk gekregen. Ondanks de weerstand die hij opriep met zijn persoonlijkheid en gewaagde composities voor die tijd en ondanks de onderwaardering van zijn muziek door antisemitische sentimenten gedurende het Interbellum en de Tweede Wereldoorlog wordt Mahler nu gezien als één van de allergrootsten van de Westerse muziekcultuur en de voltooier van de grote Weense symfonische traditie in de lijn van Beethoven en Bruckner.